وزير راه و ترابري: بريده باد دستي که درختي را قطع کند

 مونا قاسميان؛ «بريده باد دستي که درختي را قطع کند.» شايد شبيه اين جمله را بارها از زبان طرفداران يا کارشناسان محيط زيست و منابع طبيعي شنيده باشيم؛ اما شنيدن اين جمله از زبان وزير راه و ترابري است که آن را مورد توجه قرار مي دهد.در همين هفته بود که بهبهاني در پاسخ به خبرگزاري ايسنا در مورد قطع درختان در جنگل ابر ضمن تکذيب اين خبر که هنوز يک درخت هم قطع نشده است، گفت؛ بريده باد دستي که بخواهد درخت قطع کند و بريده باد زباني که به دروغ بگويد درخت قطع شده است. وزير راه و ترابري که تصور کرده بود، مديران محيط زيست يا سازمان جنگل ها و مراتع مدعي قطع درختان در جنگل ابر شدند بعد از جمله تاريخي خود نيز خواهان قطع زبان دروغگويان شد. اما اينکه وزير راه خود شعار بريده باد دستي که درختان را قطع کند را سر داده است، از آن جهت جالب است که بهتر بود وي قبل از بيان اين جمله تاريخي خود کمي به پروژه هاي وزارتخانه تحت تکلفش نگاهي مي کرد تا ببيند و بداند تکليف هزاران اصله درختي که در سرتاسر کشور براي احداث راه قطع شده است چه مي شود؛ درختاني که در مناطقي تحت حفاظت قرار داشتند و بدون مجوز توسط اوامر زير نظر وزارت راه و ترابري بريده شدند. هرچند تاکنون درختي در مسير جاده جديد ابر قطع نشده است، اما به چه مجوزي و چرا بايد جاده چهارلاينه و دوبانده يي به سمت اين جنگل کشيده شود؟ تنها براي سهولت گردشگراني که تنها در تابستان مهمان کوتاه ابر هستند. گردشگراني که به خوبي مي دانند چند روز قرار است با طبيعت زندگي کنند و همين جاده خاکي هم تاکنون هيچ مشکل و تصادفي را طبق گفته مسوولان براي آنها نداشته است. چرا با وجود گذشت چند سال از اين ماجراها و حتي ادعاي خود وزير راه مبني بر به صرفه نبودن احداث اين جاده باز هم لودرها و ماشين آلات مکانيکي مشغول تعريض اين جاده خاکي شدند؟ چرا وزير راهي که خود شعار بريده باد دستي که درختي را قطع کند را سر مي دهد، وزارتخانه اش رتبه اول در تقابل با محيط زيست را دارد؟

بيشترين درگيري ها را با وزارت راه داشتيم

زماني که رئيس پيشين سازمان حفاظت محيط زيست براي هميشه ساختمان پرديسان را ترک کرد درباره اينکه بيشترين مشکلات سازمان در چهار سال گذشته با چه دستگاه هايي بوده است، گفت؛ «با وزارت راه که خودتان مي دانيد. ما با وزارت نفت يا صنايع در چند مورد مشکل داشتيم. اما با وزارت راه اين طور نبود.» جوادي که پرونده قابل دفاعي از چهار سال مديريتش از خود بر جاي نگذاشت با تاکيد بر اينکه يک جاده از ميان زيستگاه آن را تکه و دو پاره مي کند، درباره صحبت وزير سابق راه (رحمتي) گفت، ايشان به شوخي به من مي گفتند، بگذاريد ما اين چهار حيوان را بخوريم تا به خاطر چهار حيوان نگوييد اينجا جاده نکشيد. براي همين وقتي وزير قبلي از دولت رفت به او گفتم برويد از امام رضا(ع) درخواست بخشايش کنيد.» هر چند آذرماه سال 86 در برنامه تلويزيوني فرجه، جوادي در مورد احداث جاده ابر به جاي اينکه از جايگاه خود که رياست از محيط زيست اين کشور است سخن بگويد، گفت اين جاده مصوبه دولت را دارد و بايد اجرا شود و به جاي جنگلي که تخريب مي شود معادل همين درختان دوباره کاشته شود. او حتي احداث اين جاده را براي اتصال دو استان ضروري دانسته بود. شايد براي همين بود زماني که مي دانست ديگر به پرديسان باز نمي گردد لحن سخنش را تغيير داد و نام وزارت راه را در مقابل مخرب ترين دستگاه دولتي قرار داد.تنها کافي است به يک نمونه از قطع درختان توسط وزارت راه در پارک ملي گلستان اشاره داشته باشيم. با وجودي که نبايد جاده يي از داخل اين پارک عبور مي کرد اين مجوز داده شد. مجوز براي احداث جاده يي با عرض 5/11 متر. اما مجري همان مسير را با عرض 22 متر طراحي و در بخش هايي احداث کرد. هرچند اکنون با دستور دادستاني ادامه احداث راه متوقف است، اما تاکنون صدها اصله درخت براي احداث راه از داخل پارک ملي گلستان قطع شده است؛ درختاني که توسط وزارت راه قطع شده است. همچنين قرار است براي ادامه راه نيز بيش از هشت هزار درخت و درخچه در داخل پارک ملي گلستان قطع شود. براي همين است که بايد اين جمله وزير راه را به خودشان يادآوري کنيم که بريده باد دستي که درختي را قطع کند.

جنگلي ميان آسمان و زمين در ابر

داستان جنگل ابر داستان جديدي نيست. محيط بکر و بي نظيري در ايران که براي هرگونه تعدي تحت حفاظت سازمان جنگل ها و مراتع و محيط زيست کشور قرار مي گيرد. اما گويي اين زيبايي براي عده يي که به همه چيز از دريچه ماديات نگاه مي کنند سودآور نيست. هميشه هم اين طور بوده است. ابتدا جاده يي خاکي که سال ها جوابگوي همه اهالي بومي و غيربومي بوده است تبديل به جاده يي آسفالته شود. بعد جاده يي که قرار است آسفالت شود، بزرگ تر و عريض تر مي شود. پس از احداث همين جاده است که کم کم ويلاها و ساختمان هاي بي قواره جايگزين باقي درختان چندهزارساله مي شوند. کافي است نگاهي به کلاردشت يا جنگل هاي دو هزار و سه هزار داشته باشيم. به جاي ديدن جنگلي بکر دو طرف جاده پر از ويلاهاي چند صدميليوني است. اين گونه است که جاده شروعي براي ويلاسازي و زمين خواري است. نه تنها در ابر بلکه در هر منطقه جنگلي ديگر. کافي است سري به مکان هايي بزنيد که روزگاري جنگل هاي انبوهي بود در شمال کشور. اين داستان را هم همه مي دانند. داستان تکراري وزارت راه و عده يي از مسوولان و نمايندگان. مانند آزاد راه تهران -شمال. که پيش از احداث جاده زمين هاي کناري آن واگذار مي شود. شايد براي همين بود که اين بار مسوولان سازمان جنگل ها و محيط زيست کشور روش ديگري براي حفظ منطقه زير نظرشان در پيش گرفتند. مديرکل دفتر جنگل هاي خارج از شمال درباره راي نهايي سازمان جنگل ها مي گويد؛ سازمان جنگل ها مجوزي براي احداث جاده علي آباد - شاهرود در داخل جنگل ابر نخواهد داد و ما بر سر موضع خود درباره احداث جاده در اين جنگل محکم هستيم. دکتر پيمان يوسفي آذري قطع درختان را خلاف قوانين مي داند؛ قانون اجازه ورود به جنگل هاي ذخيره گاهي و منحصر به فرد کشور را نمي دهد و البته ما نيز مجري قانون کشور هستم. وي با يادآوري اينکه اداره کل راه و ترابري در جنگل زيباي چغاسبز در ايلام 60 هزار درخت بلوط را يک روزه براي اجراي کمربندي قطع کرد، مي گويد؛ آمدن جاده در داخل جنگل ابر به طور حتم باعث قطع درختان خواهد شد. به همين دليل ما مي خواهيم جلوي اتفاقي نظير پارک جنگلي چغاسبز و ساير طاغزارها، بيابان ها و جنگل هايي که جاده از بين آنها گذشته را بگيريم. همچنين معاون محيط زيست طبيعي سازمان حفاظت محيط زيست کشور درباره نظر نهايي اين سازمان گفت؛ با توجه به شرايط زيستگاهي جنگل ابر در منطقه علي آباد به هيچ عنوان اجازه نمي دهيم با عبور جاده از اين جنگل ها زيستگاه هاي حيات وحش نابود شوند. دکتر محمدباقر صدوق تاکيد کرد؛ محيط زيست و سازمان جنگل ها و مراتع کشور صددرصد با اجراي طرح جاده کشي از داخل اين جنگل ها مخالف هستند. وي تاکيد مي کند؛ ما از ابتدا مخالف بوديم اما مقامات محلي هر جا که با ما مشکل داشتند پروژه هايشان را تحت مصوبات دولتي تصويب کردند و ما را در برابر دولت قرار دادند.

وزارت راه موافق يا مخالف

«نظر به اينکه هريک از طرح هاي مطالعاتي انجام شده در محور مذکور فاقد توجيه اقتصادي است لذا اين وزارتخانه در حال مطالعه مسير ديگري است که ان شاءالله در آينده نزديک نتيجه آن اعلام مي شود.» اين سخنان در مهرماه امسال از زبان وزير راه و ترابري کشور درباره احداث جاده در جنگل ابر گفته شد. يعني زماني که دوباره بلدوزرهاي اين وزارتخانه راهي جاده منتهي به روستاي ابر شدند و برخلاف توافقي که ميان محيط زيست و خودشان مبني بر آسفالت جاده موجود داشتند اقدام به تعريض جاده از حدود هفت متر به حدود 16 متر کردند. پس از آنکه خلف وعده وزارت راه باز هم رسانه يي شد، وزير راه با تاکيد بر اينکه هنوز درختي قطع نشده در پاسخ به اينکه چگونه مي توان در جنگل بدون قطع درخت جاده احداث کرد، مي گويد؛ «تکنيک هاي بسياري وجود دارد. با ساخت تونل و... مي توان اين کار را انجام داد. اين مسائل به نادرست و دروغ مطرح مي شود. ممکن است سه بوته هم از بين برود اما درختي از بين نمي رود.»اما مديرکل جنگل هاي خارج از شمال احداث تونل در اين مسير را به دليل رانشي بودن زمين منطقه منتفي مي داند؛ احداث تونل در طول 19 تا 23 کيلومتر مفهومي ندارد و با چنين توپوگرافي و شرايط خاک منطقه احساس مي کنيم اگر جنگل را دور بزنند بسيار بهتر از اين است که با هزينه هاي ميلياردي در اين منطقه تونل احداث شود. ضمن اينکه چنين راهي به هيچ وجه توجيهي ندارد، چراکه اين منطقه آنچنان ترافيکي ندارد که بخواهند در آنجا چنين جاده يي را احداث کنند. وي با تاکيد بر اينکه احداث اين جاده به دنبال خود ويلاسازي خواهد داشت، مي گويد؛ از سال 85 دادن آگهي هاي فروش قطعه زمين و ويلا در جنگل ابر آغاز شده و در حال حاضر زمين خواران دندان خود را براي بعد از احداث جاده تيز کرده اند. در همين حين بود که مديرکل اداره راه وترابري سمنان به عنوان يکي از موافقان احداث اين جاده به ايسنا مي گويد؛ ساخت اين جاده باعث رونق و توسعه پايدار جنگل ابر مي شود. رجب قربان پور درباره اتصال علي آباد استان گلستان به شاهرود و ساخت اين جاده در جنگل ابر مي گويد؛ به رغم اينکه ساخت اين جاده سه مصوبه هيات دولت (دو مصوبه در استان گلستان و يک مصوبه در استان سمنان) را دارد و طبق اين مصوبات اجراي اين طرح بايد با لحاظ کردن تمام شرايط زيست محيطي صورت گيرد، سازمان حفاظت از محيط زيست و منابع طبيعي مصوبه دولت را قبول ندارند و معتقدند به هيچ وجه نبايد جاده يي در اين منطقه ساخته شود. وي اظهار مي کند؛ دکل هاي فشار قوي گاز، نفت، برق و... از اين منطقه عبور کرده و به نوعي تخريب داشته اند و حالا با وزارت راه مخالفت مي شود و عنوان مي کنند بخش هاي ديگر به اندازه کافي تخريب کرده اند و وزارت راه ديگر نبايد وارد شود. جاي سوال است رئيس سازمان حفاظت محيط زيست در دولت نهم چگونه مصوبه هاي دولت را امضا کرده است. وي اطلاع مي دهد؛ طبق آخرين نامه وزير راه و ترابري (10 آبان ماه جاري) به دبير کميسيون امور زيربنايي صنعت و محيط زيست چنين آمده است؛ «يادآوري مي گردد در مسير مطالعه شده جديد حجم عمليات خاکي و تخريب جنگل کاهش قابل ملاحظه يافته است و بر اساس توافق صورت گرفته با معاون سازمان حفاظت از محيط زيست پس از دو هفته و انجام اصلاحات مورد نظر آن سازمان شروع عمليات اجرايي امکان پذير خواهد بود.»اما مديرکل دفتر زيستگاه ها و امور مناطق سازمان محيط زيست درباره جلسه يي که مديرکل اداره راه و ترابري سمنان از آن ياد مي کند مي گويد؛ دو هفته مهلت داده شد تا سازمان حفاظت محيط زيست روي گزينه پيشنهادي وزارت راه نظر نهايي خود را اعلام کند. اما ما در مدت 24 ساعت نظر مخالف خودمان را اعلام کرديم. در همان صورتجلسه هم ارزيابي زيست محيطي تعطيل شده است. عبدوست با تاکيد بر اينکه ديگر نگراني در اين باره وجود ندارد، گفت؛ سازمان جنگل ها هم به همراه ما موضع خوبي در اين باره گرفت. هيچ مجوزي داده نشده است و قاعدتاً حتي يک درخت هم قطع نخواهد شد.

ديگر نگران نباشيد

وقتي با مديران محيط زيست و منابع طبيعي تماس مي گيرم مي گويند ديگر جاي نگراني نيست و ادامه عمليات راه سازي خارج از جنگل ابر متوقف شده است؛ داستاني که چند سالي است هرچند وقت يک بار تکرار مي شود. آيا ديگر نبايد نگران تنها جنگل ابرمان باشيم؟ آيا بايد اين گفته وزير راه را جدي بگيريم؟ آيا ديگر نبايد نگران درخت هاي جنگل هايي باشيم که بدون هيچ مجوزي به سرعت قطع مي شوند و هيچ مقامي هم پاسخگو نيست؟ بايد اين سخن وزير راه را جدي گرفت و خواستار برخورد با مجموعه تحت نظارتش شد چرا که کسي که چنين سخني از چنين جايگاهي مي گويد مطمئناً به تبعات گفته خويش کاملاً آگاه است.